Τηλεφωνήστε μας

2321068363 - 2321068301

Ισορροπημένα και ορθολογικά σιτηρέσια

Ισορροπημένα και ορθολογικά σιτηρέσια

Ε. Καταρτισμός & χορήγηση σιτηρεσίων

Όταν τα ζώα έχουν ομαδοποιηθεί σωστά, οι ζωοτροφές έχουν επιλεγεί με σωστά κριτήρια και έχουν υπολογιστεί η κατανάλωση ξηρής ουσίας και οι θρεπτικές ανάγκες των ζώων, έρχεται η ώρα καταρτισμού των σιτηρεσίων. Το στάδιο αυτό, με τη χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των αντίστοιχων λογισμικών, δεν είναι πλέον δύσκολο. Μέχρι την επιτυχή σίτιση των ζώων όμως, υπάρχει ακόμα αρκετός δρόμος.

Αρχικά, πρέπει να παρασκευαστούν τα σιτηρέσια. Αυτό απαιτεί πολλή προσοχή καθώς λάθη στη φάση αυτή ακυρώνουν όλη την προηγούμενη εργασία. Για το λόγο αυτό, οι αναλογίες των ζωοτροφών και οι οδηγίες παρασκευής δεν πρέπει να είναι πολύπλοκες. Στα σιτηρέσια οι επιμέρους ζωοτροφές υπολογίζονται σε ποσότητες ανά αγελάδα ημερησίως, όμως ο κτηνοτρόφος πρέπει να γνωρίζει ακριβώς τη συνολική ποσότητα από κάθε χωριστή ζωοτροφή που πρέπει να χορηγήσει. Στην πράξη αυτό δεν είναι απλό. Για παράδειγμα, αν η συμμετοχή της ζωοτροφής Α στο σιτηρέσιο πρέπει να είναι 2,4 κιλά ανά αγελάδα ημερησίως και έχουμε 127 αγελάδες, είναι προφανές ότι η οδηγία προς τον κτηνοτρόφο δεν πρέπει να είναι η συνολική χορήγηση 304,8 κιλών αλλά 300 κιλών. Η διαφορά αυτή πρέπει να αντισταθμιστεί από μια άλλη ζωοτροφή Β, χωρίς να αλλάξει όμως η αναλογία των θρεπτικών συστατικών. Το έργο του συμβούλου δεν τελειώνει με την παράδοση του ημερήσιου σιτηρεσίου «ανά αγελάδα».

Η ακριβής ποσότητα και αναλογία των ζωοτροφών εξασφαλίζεται μόνο με τη ζύγιση των ζωοτροφών. Υπάρχει σήμερα η τεχνολογία που εξασφαλίζει, σε επίπεδο στάβλου, πολύ ακριβή ζύγιση και η επένδυση που απαιτείται δεν είναι μόνο προσιτή οικονομικά αλλά και πολύ επικερδής. Οι δαπάνες διατροφής αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό των συνολικών δαπανών. Λάθη “προς τα πάνω” αποτελούν αδικαιολόγητη σπατάλη ενώ λάθη “προς τα κάτω” δεν επιτρέπουν την εκδήλωση του γενετικού δυναμικού των ζώων.

Στις περισσότερες εκτροφές τα σιτηρέσια χορηγούνται ως «ενιαία» (“ολικό σιτηρέσιο”), όλες δηλαδή οι ζωοτροφές αναμιγνύονται στους συρόμενους ή αυτοκινούμενους αναμίκτες/διανομείς πριν τη χορήγησή τους. Σοβαρά λάθη μπορούν να συμβούν και σε αυτή τη φάση. Πρέπει να τηρείται, για παράδειγμα, η σωστή σειρά προσθήκης των ζωοτροφών: πρώτα οι ξηρές χονδροειδείς (σανοί και άχυρα), μετά οι υγρές ζωοτροφές όπως η μελάσσα, στη συνέχεια οι συμπυκνωμένες ζωοτροφές και τέλος τα ενσιρώματα. Επίσης, ο χρόνος ανάμιξης πρέπει να είναι προσαρμοσμένος στη μορφή και σύσταση κάθε σιτηρεσίου, ούτε σύντομος αλλά ούτε και μακρύς. Η ομοιογένεια του σιτηρεσίου είναι εύκολο να ελεγχθεί (με ειδικά “κόσκινα”) και να βρεθεί ο κατάλληλος χρόνος ανάμιξης. Τέλος, πρέπει να είναι σε όλους σαφές ότι οι χρησιμοποιούμενοι αναμίκτες/διανομείς, όπως όλα τα μηχανήματα, έχουν τα τεχνικά τους όρια, τόσο ως προς τη συνολική ποσότητα ζωοτροφών που μπορούν να αναμίξουν (συνήθως αυτές πρέπει να καταλαμβάνουν μόνο το 70-80% του όγκου τους) όσο και ως προς το ποια είναι η ελάχιστη ποσότητα που μπορεί να προστεθεί και να αναμιχθεί αποτελεσματικά (γενικά θεωρείται ότι ζωοτροφές που προστίθενται σε ποσότητες μικρότερες από 1 κιλό ανά αγελάδα ημερησίως, δεν αναμιγνύονται σωστά). Το πρόβλημα, ειδικά σε ότι αφορά τα συμπληρώματα ζωοτροφών (ισορροπιστές, ρυθμιστικές ουσίες κλπ) που προστίθενται σε ποσότητες 100-300 γραμμαρίων ανά αγελάδα ημερησίως, είναι προφανές. Αυτά κανονικά πρέπει να έχουν προαναμιχθεί με συμπυκνωμένες ζωοτροφές πριν την τελική ενσωμάτωση στο σιτηρέσιο. Όταν η ανάμιξη του σιτηρεσίου δεν γίνεται σωστά, δεν λαμβάνουν όλα τα ζώα την ίδια τροφή, η παραγωγικότητα μειώνεται, τα προβλήματα υγείας αυξάνονται και η επένδυση σε ζωοτροφές και εξοπλισμό δεν αποδίδει.

Η εργασία του κτηνοτρόφου και του συμβούλου του σίγουρα δεν τελειώνει ούτε και με τη χορήγηση του σιτηρεσίου στα ζώα. Η εκτίμηση της κατανάλωσης ξηρής ουσίας γίνεται πλέον στην πράξη. Πολλές φορές τα ζώα καταναλώνουν μικρότερες ή μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που είχαν αρχικά εκτιμηθεί. Οι περιορισμοί (π.χ. το ενσίρωμα έχει διαφορετική περιεκτικότητα σε ξηρή ουσία από αυτή που είχε αρχικά υπολογιστεί), πρέπει να βρεθούν και να διορθωθούν. Όταν οι τροφοδόχοι παραμένουν άδειες για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της μιας ώρας ημερησίως, η χορήγηση τροφής πρέπει να αυξηθεί.

Η ανάγκη αύξησης της χορηγούμενης ποσότητας ξηρής ουσίας δεν προκύπτει μόνο από την αύξηση της κατανάλωσης των ζώων. Μπορεί να προκύψει και από την αύξηση του αριθμού των ζώων στην ομάδα. Αντίστοιχα, μπορεί να χρειαστεί να μειωθούν οι χορηγούμενες ποσότητες επειδή μειώνεται ο αριθμός των ζώων της ομάδας. Στο σημείο αυτό πρέπει να εισαχθεί και να αναλυθεί η έννοια της «μερίδας».

Παράδειγμα: Έστω ότι το ημερήσιο σιτηρέσιο ανά αγελάδα πρέπει να είναι 24 κιλά ενσίρωμα καλαμποκιού, 5 κιλά ενσίρωμα “πολύσπορου”, 2 κιλά σανός μηδικής, 1 κιλό μελάσσα και 12 κιλά μίγμα συμπυκνωμένων ζωοτροφών. Αυτές οι ποσότητες αποτελούν μία «μερίδα». Η «μερίδα» αυτή καταρτίζεται, όπως έχει αναφερθεί, για το ζώο “στόχο”. Μια ομάδα 80 αγελάδων, μια δεδομένη χρονική στιγμή, μπορεί να είναι σε θέση να καταναλώσει 80 «μερίδες», μπορεί όμως να καταναλώνει και 76 «μερίδες» (εξαρτάται από τη σύνθεση της ομάδας, τον ανταγωνισμό, τη θερμική καταπόνηση κλπ). Υπενθυμίζεται ότι η «μερίδα» δεν αντιπροσωπεύει το “μέσο” ζώο της ομάδας. Όταν η κατανάλωση ξηρής ουσίας στην ομάδα αυξηθεί, ας υποθέσουμε στο αντίστοιχο 2 ή 3 «μερίδων», πρέπει να αυξηθεί και ο αριθμός των «μερίδων» και όχι μόνο η ποσότητα του ενσιρώματος όπως κάνουν οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι. Όταν αυξάνεται η κατανάλωση ξηρής ουσίας και αυξάνεται η χορηγούμενη ποσότητα μιας μόνο ζωοτροφής, το σιτηρέσιο δεν είναι πλέον ισορροπημένο και μάλιστα, μετά από μερικές αλλαγές δεν έχει καμία σχέση με αυτό που αρχικά σχεδιάστηκε. Το ίδιο προφανώς ισχύει και όταν η ανάγκη αύξησης της χορηγούμενης ποσότητας ζωοτροφών προκύψει από την αύξηση του αριθμού των αγελάδων.

Οι σύγχρονοι αυτοκινούμενοι αναμίκτες/διανομείς έχουν συνήθως τον απαραίτητο ηλεκτρονικό εξοπλισμό για να πραγματοποιήσουν αυτόματα τις αναγκαίες προσαρμογές ανά ζωοτροφή και διευκολύνουν πολύ, με τον τρόπο αυτό, το έργο του κτηνοτρόφου. Η επένδυση σε τέτοιο εξοπλισμό είναι απόλυτα δικαιολογημένη στις σύγχρονες εκτροφές. Στις περιπτώσεις που αυτή η τεχνολογία δεν είναι διαθέσιμη, ο κτηνοτρόφος πρέπει να έχει σαφείς και πρακτικές οδηγίες (από το σύμβουλό του) για το χειρισμό της αύξησης ή της μείωσης της κατανάλωσης ξηρής ουσίας από τα ζώα.